Beñi Agirre

Kexatu egin da Euskaltzaindia Espainiako Erret Akademiak abertzale hitzari eman dion adiera murriztaileagatik. Kexatu? Zergatik kexatu? Akademia horrek subiranotasun osoa du gaztelaniaren hizkuntza arauak ebazteko, Euskaltzaindiak euskararen arauak ebazteko duen bezalaxe. Euskaltzaindiak zilegitasun osoa du, beraz, euskarazko edozein hitzi adiera jakin bat emateko. Har dezagun, adibidez, Espainia, nazio jakin bat definitzeko euskal hitza. Honela definitzea eta ahalik eta hizkuntza gehienetara adiera hori itzultzea proposatzen dizuet.

Beñi Agirre

Badakizue zakurrek nola pixa eginez bere territorioaren buelta guztia markatzen duten?, bada, halaxe markatu nahi dute espainolek bere territorioa Vuelta a Españaren bidez. Aspertuta gaude entzuten euskaldunok identitatea gora eta behera hor gabiltzala, arazo identitarioa besterik ez dugula buruan, baztertzaile garela…, eta hara non, Patxi Lopezen gobernuak Espainiako Itzulia Euskal Herritik pasaraziz gure espainiartasuna erakutsi nahi dion munduari. Ez, Lopezek ez du arazo identitariorik, konplexu identitaroa baizik.

Beñi Agirre

Gehienoi grazia egin zigun Espainiako Hizkuntza Akademiak “zulo” euskal hitza gazteleraren hiztegi nagusian barneratzeko erabakia hartu zuenean. Hizkuntzalarientzat ez zen sorpresa handia izan, erabat ohikoa baita hizkuntza batek beste baten hitzak mailegutzat hartu eta beretzeko jokaera. Kasu honetan, hiztun kopuru txikia duen hizkerak zabalkunde nabarmen handiagoa duenaren ondokoari eskaini zion hitza, besteak beste, hitz hau halako funtzioa betetzeko gizarte espainiarrean zabaldua zegoelako. Honetaraino normala, bitxikeria besterik ez.

Beñi Agirre

Ibilbide luzea du politikan, gehienbat Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean eta beti, bananketaren bat bai (Euskadi-Nafarroa) baina eszisorik izan ez duen, Alderdi Sozialistan. Eleaniztasunari buruz, transbertsalitateaz eta modernitateaz egiten du hitz. Zuzenbidean, Ingeles filosofian eta filologian lizentziatua da eta euskarari dagokionez EGAduna. Ezin, beraz, bere nagusi politiko Patxiri egozten zaion pellokeriarik leporatu; formazio handiko pertsonatzat jotzen baita.

Hori esaten dute hezkuntza arautua eta unibertsitateko karrera amaitu ondoren, curriculum ofizialetik kanpo, gu nafarron historiaz zerbait irakurtzen hasten diren gazteek: madarikatuak, gezurra gezurraren gainean besterik ez digute esan eta.

Beñi Agirre

Baieztapen xalo eta sinpleegiak eginez agertzen dute batzuek euren independentziarako gogoa: libre izan nahi dugu eta kito, bost axola guri historiak; nahi izatea nahikoa da estatua sortzeko, ipar amerikarrek egin zuten bezalaxe. Sinpletasun horretan, arrazoia dute noski.

Beñi Agirre

Makila aspaldidanik da euskal-nafarren lagun, ohiko bastoia izan da guretzat. Bi funtzio nagusi bete ohi ditu: batetik, ibiltarien laguna da; eta bestetik, laguntzailea da, arma gisa erabilia izan baita eskutokiaren azpian ezkutaturik ei zuen eztena baliatzen zutenean. Egun, ordea, euskaldunon sinbolo garrantzitsuenetako bat bihurtu da.

Beñi Agirre

Orain artean genetika, euskara, kultura... izan dira hemen herri bat badela eta subjektu politikoa dela argudiatzeko erabili izan ditugun diziplinak. Argi dago jada, horrela erakutsi dugu, euskaldunok identitate propioa dugula, berezia, gurea, ez hobea ez okerragoa, gurea baizik. Horregatik, Euskal Herria – Nafarroa zatituta eta euren kolonia gisa jarrai dadin metropoli-estatuen alde borrokatzen dutenek gogor erasotzen digute identitateari buruz mintzo garenean. Ez dute nahi. Ez zaie interesatzen. Ez frantsesei ez espainiarrei.

Beñi Agirre

Historialari zaharrek, statu quoren aldekoek, mundua sortu zenetik Espainia Espainia dela eta Frantzia Frantzia izan dela sinestarazi nahi digute. Euskaldunok gure borondatez zatitu ginela eta nor bere aldetik Estatu handi horietara bildu ginela, Nafarroa Garaiaren inbasioaren ondoren denek bat egin zutela inbasoreekin eta haiei esker denok zoriontsu bizi garela haien handikerian.

Beñi Agirre

Aitona-amonek artilea harilkatzen zuten antzera harilkatzen da memoria historikoa: etenik gabe.

Denbora eta espazioa
Gaur egun memoria historikoa aipatzen denean, 1936-39ko faxistaldira edota ondoko garaietara mugatzeko joera dago. Gehienez ere, atzera egite susmopean gainera, karlistaldietara jotzen da. Badirudi, euskaldunon oroimena Foruekin, Kontzertu ekonomikoekin eta Bigarren Errepublika espainiarren Euzko Jaurlaritzarekin hasten dela. Aurretik garrantzizko ezer gertatu izan ez balitz bezala eta memoria historikoa ere denbora horretara mugatu beharko bagenu bezala.